„Við hefðum getað verið komnir inn í ESB og búin að taka upp Evru ef það hefði ekki verið fyrir Sjálfstæðisflokkinn“. Það var einhverneginn svona sem Jón Baldvin Hannibalson kom að orði, höstugur í röddu að vana á málþingi einu í Háskóla Íslands rétt eftir bankahrunið.

Þrátt fyrir að ég muni þetta ekki eftir honum orðrétt voru skilaboðin skýr; það var Sjálfstæðisflokknum að kenna að Ísland var ekki aðildarríki ESB.

Það sem Jón Baldvin gleymdi hins vegar að taka með inn í reikninginn var að íslendingar hafa aldrei haft neinn sérstakan áhuga á því að ganga inn í Evrópusambandið. Sem myndi einmitt gera það frekar óeðlilegt ef við værum aðilar.

Jón Baldvin hefur eins og flestir vita verið einn helsti talsmaður aðildar Íslands að ESB. Hann er hinn týpíski evrópusinni og samfylkingarmaður sem hefur talið að aðild að ESB sé hin eina rétta niðurstaða og ganga eigi þar skilyrðislaust inn.

Þó ég hafi ekki verið talsmaður þess að niðurstaða okkar um hvort ganga eigi inn í ESB eigi aðeins að grundvallast á köldu hagsmunamati, þá virðist sú leið mun skynsamlegri en afstaða þeirra sem vilja fara inn bara afþvíbara. Þetta kemur bersýnilega fram í stjórnmálaályktun Samfylkingarinnar árið 2007, en þar eru reifaðar einhverjar staðreyndir um íslenskt atvinnulíf og einhver vandamál nefnd og svo sagt að Samfylkingin vilji að Ísland sæki um aðild að ESB. Afstaða Samfylkingarinnar til Evrópusambandsins er líkari trúarbrögðum en hugmyndafræðilegri afstöðu, þar sem sækja á um aðild að ESB útaf því að það er bara svo frábært. „Afþvíbara“. Oft heyrist að við þurfum að ganga inn útaf því að þá þyrftum við að leggja niður vörugjöld. Hvaða rökvís maður sem er sér að mun auðveldara er að berjast fyrir afnámi vörugjalda en aðildar að sambandi sem þvingar okkur til að leggja niður vörugjöld.

Afþvíbara afstaða Samfylkingarinnar og þeirra viðleitni til að fjalla sem minnst um kosti og galla ESB hefur alið af sér nýja og villandi hugmynd. Við eigum að hefja aðildarviðræður og svona „sjá hvað við fáum“.

Miðað við hvernig þetta er sett fram gæti sá sem þekkir ekki mikið til hvernig þessar aðildarviðræður fara fram gæti ímyndað sér þetta þannig að Jóhanna Sigurðardóttir og Olli Rehn, stækkunarstjóri ESB, myndu hittast á Evrópu-veitingarstaðnum og ákveða í sameiningu hvað Ísland myndi nú borða af Evrópu-matseðlinum.

Því miður er þessi atburðalýsing á aðildarviðræðunum fjarstæða. Staðreyndin er að Jóhanna og Olli Rehn munu hittast á þessum ímyndaða Evrópu-veitingarstað og ákveða í hvaða röð og með hvað löngu millibili Ísland borðar ALLT sem er á Evrópu-matseðlinum.

Þetta fyrirkomulag er í sjálfu sér eðlilegt enda væri ESB líklega löngu fallinn stofnun ef hvert einasta aðildarríki gæti ákveðið hvað það vildi af ESB-kökunni, og þrátt fyrir að það sé jafnvel hægt að semja um einhverjar örlitlar undanþágur yrðu þær aldrei varanlegar. Eftir að landið er kominn í faðm ESB, ræður ESB ferðinni.

„Afþvíbara“ afstaða Samfylkingarinnar er stórfurðuleg og sérstaklega hættuleg við aðstæðurnar í dag þegar fólk finnur til öryggisleysis og leitar skyndilausna, án þess að spyrja þó hvort þær lausnir séu í raun lausnir.

Rafn Steingrímsson
gjaldkeri Týs