Þótt undarlegt megi virðast, horfði ég á umræður á Alþingi á föstudagskvöldið. Það er alveg ótrúlegt að sjá hvernig minnihlutastjórnin ætlar að koma frumvarpi um breytingar á stjórnarskránni í gegnum þingið. Ríkisstjórnin er nú að borga skuld sína við Framsóknarflokkinn.

Guðbjartur Hannesson sem gegnir því virðulega embætti; forseti Alþingis, æðstu og virtustu stofnunar landsins tekur skipanir beint frá Jóhönnu Sigurðardóttir, forsætisráðherra um hvernig þinghaldi skuli háttað. Þingmenn eru látnir ræða um stjórnarskrána langt fram á nætur og þingfundi er ekki frestað þrátt fyrir að flutningsmenn frumvarpsins séu ekki viðstaddir! Stjórnarskránni er sýnd algjör vanvirðing.

Jóhanna Sigurðardóttir, flutningsmaður frumvarpsins, kom algjörlega af fjöllum seint um kvöld og greinilegt var að hún hafði ekki kynnt sér þær athugasemdir þingmanna og lögfróðra manna sem komið höfðu fram.

Þrátt fyrir lítinn tíma til umsagnargerðar hafa um 30 umsagnir borist til Alþingis um málið og margir lögfróðir menn og aðrir aðilar í þjóðfélaginu hafa gagnrýnt þessi hroðvirknislegu vinnubrögð ríkisstjórnarinnar á öðrum vettvangi.

Aðeins tvær umsagnir fjalla um frumvarpið á jákvæðum nótum. Þær umsagnir eru að sjálfsögðu unnar af klappstýrum ríkisstjórnarinnar. Annars vegar frá ASÍ, þar sem Gylfi Arnbjörnsson samfylkingarmaður situr sem forseti og nýtir sér það sæti óspart til þess að tala máli Samfylkingarinnar. Hin umsögnin er frá BSRB, þar sem Ögmundur Jónasson, heilbrigðisráðherra, gegnir formennsku.

Skrif fræðimanna eru skiljanleg, enda getur frumvarpið varla talist neitt annað en uppskrift af réttaróvissu. Stjórnarskránni er fórnað á altari pólitískra hagsmuna til þess að þóknast landsfundi Framsóknarflokksins sem er jú styrktaraðili minnihlutastjórnarinnar.

Framsóknarflokkurinn fór einmitt í sömu geðshræringu og tilvistarkreppu árið 2007 og hótaði stjórnarslitum ef Sjálfstæðisflokkurinn myndi ekki greiða fyrir hugmynd þeirra um breytingar á stjórnarskrá. Sjálfstæðisflokkurinn varð að sjálfsögðu ekki við þeirri beiðni.

Áhugavert er að lesa orð Steingríms J. Sigfússonar frá þeim tíma:

„En ég bara trúi því ekki að menn ætli að bera það á borð að örvæntingin í stjórnarherbúðunum, sem myndaðist á fáeinum sólarhringum fyrir og um flokksþing Framsóknarflokksins, sé gjaldgeng ástæða til þess að standa svona að málum, að umgangast stjórnarskrá og vandasöm viðfangsefni þar með léttúð af þessu tagi. Ég læt segja mér það þrisvar að menn ætli í raun og veru að gangast við því að slíkt sé verjanlegt og réttlætanlegt og fara þá leið allar götur til enda.“

Annað hljóð er í Steingrími í dag. Glaður þóknast hann Framsóknarflokknum fyrir ráðherrastólinn.

Helstu gallar á því frumvarpi sem liggur nú fyrir þinginu eru:

• Þjóðareignarákvæði um auðlindir: Þetta ákvæði hafa margir umsagnaraðilanna gagnrýnt, enda virðist ekki ljóst hvaða merking felst í ákvæðinu. Sem þýðir að ákvæðið mun óneitanlega skapa réttaróvissu. Þetta þarf að vinna mun betur.
• Tvö stjórnlagaþing: Frumvarpið gerir ráð fyrir því að stjórnlagaþing geti breytt stjórnarskránni. Hins vegar gerir frumvarpið engar breytingar á valdi Alþingis til þess að breyta stjórnarskránni. Ætli flutningsmenn frumvarpsins hafi áttað sig á því?
• Hugmyndin um stjórnlagaþingið breytist í sífellu og erfitt er að átta sig nákvæmilega á því hvernig það mun starfa.

Rík ástæða er fyrir því að viðhafa góð og fagleg vinnubrögð við breytingar á stjórnarskránni. Samfylkingin hefur einmitt verið talsmaður faglegra vinnubragða og slegið því fram í kosningabaráttu. Nú kemur það á daginn að sá málflutningur hefur ekki verið neitt nema kosningaþras enda virðist minnihlutastjórnin ekki hafa neinn áhuga á því að vinna málið faglega og sópar þeim fjölmörgu athugasemdum virtustu lögfræðinga og stofnanna burt án þess að kynna sér þær.

Það er sorglegt að sjá þetta. Ég þekki, eins og örugglega flestir landsmenn, fólk sem er atvinnulaust og getur jafnvel ekki staðið í skilum. Ríkisstjórninni virðist vera alveg sama um þetta fólk, enda virðist vilji landsfundar Framsóknarflokksins skipta hana meira máli en fólkið í landinu.

Rafn Steingrímsson
gjaldkeri Týs