Skera þarf niður af alvöru
Þegar harðnar í ári hjá fjölskyldum og ráðstöfunarfé minnkar er ekkert annað í stöðunni en að setjast niður og fara yfir bókhaldið og skera niður ónauðsynlega liði og þá liði sem þóttu réttlætanlegir þegar allt lék í lyndi. Sleppa því að fara í sólarlandarferð og fara frekar út á land í sumar, elda einfalda og ódýra rétti í stað þess að borða sushi og lífrænt ræktaðan avókadó í öll mál. Slíka aðgerð verður líka að fara í þegar harðnar í ári hjá ríkissjóði.
Í góðærinu bólgnaði ríkissjóður heiftarlega út, og í stað þess að láta skattgreiðendur njóta góðs af því með skattalækkunum gerði ríkið lítið annað en að bæta við sig verkefnum og stækka við sig. Ráðist var í risastórar framkvæmdir og peningum dælt út í hin margvíslegustu verkefni. En nú eru breyttar aðstæður, og mikilvægt að leggjast í erfiðar niðurskurðaraðgerðir. Og þá er best að hafa það í huga að best er að rífa plásturinn af strax heldur en að taka hann af í mörgum þjáningarfullum skrefum.
Vinstri stjórnin hefur haft núna rúma 120 daga til þess að koma með raunhæfar hugmyndir um hvernig brúa skal bilið milli tekna ríkissjóðs og skulda hans. Þessum tíma hefur verið eytt í allt annað, eins og að koma á nýjum seðlabankastjóra, þræta um inngöngu í sérhagsmunaklúbb Evrópu og banna nektardans.
Svo ekki sé minnst á þann tíma sem fór til spillis við sýndarleik í nýafstaðinni kosningabaráttu. Einu leiðirnar sem virðast færar eru að auka byrgðar fjölskyldna með skattahækkunum og nýjum sköttum. Menn keppast nú um að finna upp á nýjum sköttum sem hægt er að leggja á, eins og svokallaðan sykurskatt. Ögmundur bíður í ofvæni eftir að geta skellt skuldinni á gos og sælgæti, þar liggja ágætis aurar fyrir ríkiskubbinn.
Einnig hafa heyrst fráleitar hugmyndir á borð við munaðarskatt. Hvernig á að skilgreina munað? Er ekki allt fram yfir hræring og hafrakex munaður? Á meðan tímanum er eytt í að karpa um hvernig hægt sé að auka tekjur ríkissjóðs er því hafnað að einfaldlega minnka umsvif ríkisins. Það má þó hrósa ríkisstjórninni fyrir að ætla sér að leggja aðstoðarmannakerfi landsbyggðarþingmanna niður.
En það nær þó ekki lengra. Stíga verður mun stærri skref og skera niður á mun fleiri stöðum, sama hversu sársaukafullt það er og sama hversu mikil það brýtur í bága við pólitíska rétthugsun. Mörg ríkisbatterí má nefnilega ekki snerta sökum pólitískrar rétthugsunar, t.d. talsmaður neytenda. Varnarmálastofnun er ónauðsynleg og má leggja niður strax á morgun. Að halda áfram við byggingu tónlistarhússins við höfnina er fráleitt, og allar hugmyndir um nýtt hátæknisjúkrahús verður að setja á ís. Lengi mætti telja.
Ég er handviss um að ef menn myndu setjast niður í hverju ráðuneyti fyrir sig, fara yfir hvern einasta kostnaðarlið og meta þörfina á honum, burtséð frá pólitískri rétthugsun og gömlum loforðum, þá verði niðurskurðurinn fljótt unninn. En með núverandi ríkisstjórn við völd er slík hugsun aðeins fjarlægur draumur. Ráðherrar neita að líta rökrétt á hlutina og hunsa ráðleggingar sérfræðinga á borð við Mats Josefson, sem nýlega sagði yfirlýsingar fjármálaráðherra um stöðu mála vera út úr korti og ekki í tengslum við raunveruleikann.
Þegar bankakreppan skall á kröfðust vinstri menn að ríkisstjórnin færi frá og þeir tækju við, þar sem þeir væru með lausnirnar. Nú, þegar þeim hefur orðið að ósk sinni og setið við völd í 120 daga bólar ekkert á lausnum. Keisarinn er án klæða, og það skín í eldrauðar nærbrækur hans.
Benedikt Hallgrímssonformaður Týs