Í ljósi nýliðinna atburða á Írlandi er nokkuð ljóst í hvaða átt Evrópusambandið mun koma til með að þróast á næstu misserum. Írar þurftu að kjósa aftur um Lisbon sáttmálann eftir að hafa sagt “nei” í síðustu þjóðaratkvæðagreiðslu, en Írar voru eina þjóðin innan vébanda Evrópusambandsins sem fékk að kjósa um sáttmálann í þjóðaratkvæðagreiðslu þar sem stjórnarskrárdómstóll þar í landi komst að þeirri niðurstöðu að það væri gagnstætt stjórnarskrá Írlands að láta málið ekki í hendur þjóðarinnar. Írar sögðu “já” í þetta skiptið og er það að sjálfsögðu þeirri sigurvænlegu stefnu Evrópusambandsins að túlka orðið “nei” ekki eins og flest fólk gerir það heldur sem “try again later”.

Eins og alkunnugt er þarf samþykki allra ríkja innan sambandsins til að breyta stofnsáttmálum ESB. Það er ekkert nýtt á könnunni að breytingar séu gerðar á sambandinu enda hefur ESB tekið umtalsverðum breytingum síðan Rómarsáttmálinn tók gildi 1958. Síðasta stóra breytingin var Maastricht 1993 þegar Evrópusambandið var stofnað sem nokkurskonar regnhlífarsamband yfir margar evrópustofnanir. Með Lisbon sáttmálanum mun þetta allt breytast og Evrópubandalagið verður innlimað inn í ESB og munu hinar þrjár stoðir ESB heyra sögunni til.

Lisbon sáttmálinn var kynntur í Lisbon í desember 2007 í kjölfar þess að Evrópusambandið áttaði sig á því að Stjórnarskrársáttmáli sambandsins frá 2004 myndi aldrei ná samþykki þar sem bæði Frakkar og Hollendingar höfðu hafnað sáttmálanum í þjóðaratkvæðagreiðslu. Stjórnarskrársáttmáli ESB er efnislega samhljóða Lisbon sáttmálanum að undanskildum einhverjum ákvæðum um fána og þjóðsöng ESB. Munurinn lá hinsvegar í fullgildingarferlinu (e. ratification process) þar sem þjóðaratkvæðagreiðsla var áskilin til að fullgilda Stjórnarskrársáttmálann en ekki Lisbon sáttmálann.

Athyglisvert er reyndar að sjá að fáir fjölmiðlar í Evrópu hafa fjallað um með góðum hætti hverju Lisbon sáttmálinn kann að breyta, enda er það svo sem eðlilegt þar sem hann er eitthvað vel yfir þúsund blaðsíður og ítarleg umfjöllun um hann yrði eflaust lengri en það. Hins vegar er brýn ástæða til einhvers konar umfjöllunar þar sem sáttmálinn gefur ESB mun meiri völd og heimildir til að aðhafast en sambandið hefur í dag og margir hafa talað um sáttmálann sem breytingarplagg ESB frá því að vera fjölþjóðleg stofnun yfir í að verða sambandsríki!

Það er í raun frekar fáránlegt að horfa upp á þessa atburðarás. ESB virðist ganga gegn vilja þorra íbúa Evrópu, enda er þetta algjörlega ólýðræðisleg stofnun þar sem löggjafar hennar og framkvæmdarstjórn eru ekki kosinn í lýðræðislegri kosningu og bara ekki kosinn yfir höfuð! Evrópusambandinu er nú að takast að fá Lisbon sáttmálann samþykktan án þess að fólkið fái nokkuð um það að segja og er því eins og ég sagði hér að ofan nokkuð ljóst í hvaða átt ESB mun þróast á næstu árum. Ristastórt samband sem hefur náð að teygja sig í alla kima samfélagsins þar sem lög þess eru æðri en lög sambandsríkjanna. Samband þar sem þeir sem sitja í valdamestu embættunum eru ennþá ókosnir. Samband sem hefur sýnt það í verki að það leyfir fólkinu ekki að stjórna örlögum sínum með því að ganga þvert á vilja fólksins til að uppfylla blautan evrópudraum fámennrar elítu.

Það er í raun kaldhæðnislegt og bráðfyndið að Samfylkingin, sem hefur talað einna mest fyrir lýðræði og lýðræðislegum vinnubrögðum, skuli vera sá flokkur sem er veikastur fyrir hinum blauta evrópudraum og reyni nú að gera allt sem í hennar valdi stendur til að láta íslendinga vera meðal þeirra evrópsku þjóða sem hafa mjög takmarkaða stjórn yfir örlögum sínum. Fólk ætti að hafa ofangreinda atburðarás í huga þegar það tekur afstöðu til inngöngu Íslands í ESB.

Rafn Steingrímsson
gjaldkeri Týs